مهارتهاي مطالعه(قسمت هفتم)

به نام خدا

جعبه يادگيري لايتنر

يكي از روش‌هاي مؤثر يادگيري مطالب ،استفاده از جعبه لايتنر است.
در اينجا نحوه كار با اين جعبه را توضيح مي دهيم و اميدواريم شما با استفاده از اين ابزار ساده و سودمند ، بر يادگيري خود بيافزاييد و در زمان محدودتر با كيفيت بهتر مطالب بيشتري را به خاطر بسپاريد.
اين وسيله توسط محقق اتريشي " سباستين لايتنر" طراحي شده و مطالب را از حافظه كوتاه مدت شما به حافظه بلند مدت منتقل مي نمايد. يادگيري به كمك اين روش شما را از تكرار مطالب بي نياز مي سازد. همين امر يادگيري را شيرين و جذاب مي كند.
بنا به روال گذشته مباحث علمي و زير ساختي مقالات را با رنگ متفاوت مي نويسم تا خوانندگان گرامي براي جلوگيري از اتلاف وقت از آن بگذرند. ليكن دانستن آن براي معلمان ، مشاوران ، برنامه ريزان آموزشي و درسي و كليه كساني كه به مباحث روان شناختي و تربيتي علاقه مند خالي از لطف نيست.
اساس علمي
اين وسيله بر اساس تجارب روان شناسي و تربيتي زير طراحي شده است:
1. اگر انسان يك مطلب يا مفهوم را به خوبي فرا بگيرد بعد از يك روز تا يك هفته تقريباً 45% آن را فراموش مي كند و بعد از يك ماه 80% آن فراموش مي شود. به اين ترتيب فقط 20% مطلب وارد حافظه درازمدت مي شود. جعبه لايتنر برنامه را به گونه اي تنظيم مي كند تا با بيشترين تكرار در قسمت خطرناك منحني فراموشي ، مطالب به حافظه دراز مدت هدايت شود.
2. قانون يادگيري اسكينر: بر اساس اين قانون هرگاه بعد از هر عملي پاداش دريافت شود، انجام آن عمل تشديد خواهد شد. امتياز بيشتر، پاداش موفقيت در بازي است. اين امتياز شما را علاقمند مي كند تا كماكان، با شدت بيشتري به بازي ادامه دهيد.
اين خاصيت در جعبه يادگيري لايتنر استفاده شده است، يعني فرد تنها زماني به قسمت بعدي مي رود كه مطلب را آموخته باشد، اين عمل درست مانند امتياز دادن، فرد را به ادامه فرايند يادگيري تشويق مي كند.
مزاياي اين وسيله
1. از تكرارهاي غير ضروري جلوگيري مي كند: شما براي آنكه مطلبي را از حافظه كوتاه مدت به بلند مدت منتقل كنيد نيازمند تكرارهاي مكرر هستيد. وقتي صفحه اي را براي چندمين بار مطالعه مي كنيد، مجبوريد مطالبي را نيز كه قبلا آموخته‌ايد مجددا مرور كنيد. در صورتي كه ديگر لزومي به تكرار نيست و تكرار بي جهت آنها باعث اتلاف وقت و انرژي، بي حوصلگي و در نتيجه دل زدگي شما مي شود. اما جعبه لايتنر فقط مطالب چموش و رام نشدني را شكار كرده و ما را وادار به تكرار آنها مي كند.
2. اگر شما روند يادگيري را براي مدتي رها سازيد، هيچ اختلالي در كار يادگيري ايجاد نمي شود جز آنكه مجبور مي شويد كارت‌ها را بار ديگر مرور كنيد. البته توصيه ما اين است كه كار را به طور منظم ادامه دهيد.
3. با گرفتن امتياز و مشاهده پيوسته موفقيت ، يادگيري براي شما از عملي خسته كننده به يك بازي لذت بخش و دلنشين تبديل مي شود.
چگونه از جعبه لايتنر استفاده كنيم
جعبه لايتنر يك قوطي در باز است كه از پنج قسمت تشكيل مي شود.

عرض قسمت‌هاي مختلف به ترتيب 15,8,4,2,1 واحد است. اين جعبه را مي توانيد خودتان با مقوا، جعبه يا قوطي‌هاي پودر لباسشويي ، كفش و... درست كنيد، يا اينكه از بازار تهيه نماييد.
اين روش را مي توانيد براي يادگيري لغات زبان انگليسي و فارسي و يا هر فرمول يا مطالب درسي فراري كه مي خواهيد به خاطر بسپاريد به كار گيريد.
هر موضوع يادگرفتني را روي يك برگ كاغذ (فيش) بنويسيد. دقت كنيد كه روي هر فيش تنها يك موضوع يادگرفتني نوشته شود. يعني لغت را در يك روي كاغذ و جواب آن را در روي ديگر برگه مي نويسيد.

                  برای تهیه جعبه یادگیری لایتنر اینجا را کلیک کنید.                 

چگونگی استفاده باشه تا قسمت بعدی.

فعلاً

مهارتهاي مطالعه(قسمت ششم)

به نام خدا

گروه مشاوره اردکان 

مهارتهاي مطالعه(قسمت پنجم)

بنام خدا

مطالعه به سبكي ديگر
اغلب دانش آموزان، دانشجويان و علاقه‌مندان آموزشي از مربيان و استادان خود بارها پرسش مي كنند كه چگونه مطالعه كنيم تا مطالب را بهتر در ذهن سازماندهي كنيم؟ صبح زود مطالعه كنيم يا شب هنگام؟ با صداي بلند مطالعه كنيم يا به آهستگي مطالب را مرور كنيم؟ پيشكسوتان فرهنگي نيز با توجه به تجربيات و روش‌هاي علمي شيوه‌هايي را توصيه مي كنند.
مطلب زير از كتاب زمينه روانشناسي "هيلگارد" تهيه شده كه مي تواند پاسخگوي برخي از پرسش‌هاي مربوط به شيوه‌هاي مطالعاتي باشد. با هم اين مطلب را مرور مي كنيم:
اساس امر مطالعه و خواندن بدون فراموشي، يادگيري و حافظه است. در اين جا با تكنيك " PQRST" ( كه مخفف آن در زبان لاتين، " Preview " مرور اجمالي، " Question " سوال، " Read " خواندن، "Self-recitation" تلقين و تكرار " Test" آزمون است) آشنا مي شويد.
مرحله P (مرور اجمالي)
در اولين گام مطالعه، مروري اجمالي بر كل مطالب مورد مطالعه كنيد تا از موضوعهاي اصلي آن تصوري پيدا كنيد. اين كار را مي توان با خواندن رئوس مطالب و سپس گفتارهاي اصلي و تصاوير و عكس‌هاي آن انجام داد.
مهمترين جنبه مرحله مرور اجمالي اين است كه مي توان خلاصه مطالب را در پايان هر فصل به دقت خواند و در مورد هر يك از نكاتي كه در اين خلاصه آمده است تامل كرد. خواه نا خواه به ذهنتان خطور مي كند كه بايد پس از خواندن مطالب جواب را پيدا كرده باشيد و دستاورد اين مرحله، به دست آوردن ديد كلي نسبت به عناوين فصل‌ها و نحوه سازماندهي آنهاست.
مرحله Q (پرسش كردن)
عناوين اصلي مطالب را به يك يا چند پرسش تبديل كنيد؛ پرسش‌هايي كه با خواندن آن گفتارها، به پاسخ آنها دست مي يابيد. بايد از خود بپرسيد: " مطالب عمده اي كه مولف مي خواهد در اين گفتار بيان كند، چيست؟ "
مرحله R (خواندن)
در اين مرحله، گفتار مورد نظر را با دقت به معناي آن بخوانيد و بكوشيد جواب پرسش‌هايي را كه در مرحله Q مطرح كرده بوديد بيابيد، لذا بايد در مورد آنچه كه در دست مطالعه داريد تامل كنيد و آن را به مطالب ديگري كه مي دانيد ارتباط دهيد. پس مي توان واژه‌ها يا عبارات كليدي را در متن علامت زد. اصولا مي بايست 10 الي 15 درصد متن را علامت زد زيرا در اين مرحله، هدف اين است كه واژه‌ها يا مطالب اصلي متن مشخص شود تا بعد بتوانيد آنها را مرور كنيد. تا وقتي تمام گفتار و مطالب كليدي آن را نخوانده‌ايد يادداشت بر نداريد اين كار كمك مي كند اهميت نسبي هر نكته را دريابيد.
مرحله S (تلقين و تكرار)
پس از به پايان رساندن مطالعه مطالب بكوشيد تا نكات عمده آن را به ياد آوريد و اطلاعاتي را كه در آن مطرح شده است از حفظ بيان كنيد، درس پس دادن به خود، روش بسيار موثري براي تثبيت مطالب در حافظه است. مطالب را به زبان خودتان بيان كنيد و اطلاعات مطرح شده را از حفظ بگوييد. در نبود افراد بهتر است با صداي بلند اين كار را انجام دهيد اما اگر افراد ديگري هم حضور دارند مي توانيد اين كار را در ذهنتان انجام دهيد. مطلب را با متن مقابله كنيد تا مطمئن شويد كه آنها را درست و كامل به ياد آورده‌ايد. با تكرار يا از بركردن مطالب، متوجه مي شويد كه چه چيزهايي را به خاطر نسپرده‌ايد. اين كار به شما كمك مي كند تا اطلاعات را در ذهن خود سازماندهي كنيد. پس از آنكه گفتار اولي به پايان رسيد مي توانيد به گفتار بعدي بپردازيد و باز هم مراحل S.R.Q را در مورد آن به كار بنديد. همين روش را تا پايان گفتارهاي يك فصل اعمال كنيد.
مرحله T (آزمون)
پس از پايان مطالعه يك فصل، بايد از خودتان امتحان بگيريد و كل مطالب فصل را مرور كنيد. بنابراين يادداشت‌هاي خود را دوره كنيد و ببينيد كه آيا نكات اصلي را به ياد مي آوريد يا نه؟ بكوشيد تا دريابيد كه مطالب مختلف فصلها چه ارتباطي با هم دارند؟ در مرحله T ، ممكن است براي يافتن مطالب و نكات كليدي به كل فصل مراجعه كنيد و در اين مرحله بايد خلاصه فصل‌ها را بخوانيد، همچنين به هر مدخلي جزئيات بيشتري بيفزائيد. مرحله T را نبايد به شب امتحان موكول كرد، بهترين زمان براي اولين مرور هر فصل، بلافاصله پس از خواندن آن است.
پژوهشهاي انجام شده نشان مي دهد كه روش (PQRST) بسيار مفيد بوده است، به گونه اي كه بر روخواني ساده مطالب فصل، از ابتدا تا انتها ارجحيت دارد، مرحله تلقين و تكرار در اين روش بسيار مهم است. به جاي چند بار خواندن مطالب بخش عمده زمان مطالعه را براي حفظ كردن فعالانه مطالب صرف كنيد.
بر اساس پژوهشهاي انجام شده، خواندن دقيق خلاصه مطالب هر فصل، پيش از خواندن آن، بهره وري مطالعه را بسيار بيشتر مي كند. خواندن خلاصه هر فصل سبب مي شود كه كل مطالب آن در ذهن سازماندهي شود. حتي اگر نخواهيد از تمام مراحل روش (PQRST) پيروي كنيد خوب است به اهميت تلقين و تكرار و خواندن خلاصه مطلب فصل براي ورود به مطلب توجه خاصي مبذول كنيد.

پایان

گروه مشاوره اردکان

مهارتهاي مطالعه(قسمت چهارم)

 به نام خدا

شرایط مطالعه بهتر(3)

9- ورزش
« ورزش كليد عمر طولاني است »
شما مي توانيد ورزشهاي دلخواه خود را انتخاب كنيد و در برنامه روزانه خود قرار دهيد. به طور مثال پياده روي يكي از ورزشهاي مفيد و مناسب و در عين حال بسيار ساده و براي عموم امكان پذير است .
علاوه بر پياده روي از ورزشهاي مفيد براي كسب تمركز فكر و پرورش حافظه « يوگا » است يوگا به معناي تمركز نيرو در اصطلاح هندي يعني تمركز فكر و حواس . با انجام تمرينات يوگا مي توانيد تمركز حواس خود را بهبود بخشيد .
10- استراحت مغزي
« هنگامي كه خسته هستيد ، مطالعه نكنيد »
براي انجام كارهاي فكري خصوصاً مطالعه بايد مغز كاملاً آماده و سرحال باشد تا در به خاطر سپردن مطالب مشكل نداشته باشد . شما مي توانيد از روشهاي مختلف و دلخواه خودتان براي رفع خستگي استفاده كنيد ، اما يكي از روشهاي مناسب براي رفع خستگي تنفس عميق است . همچنين يك خواب سبك و كوتاه در مواقعي كه خيلي خسته هستيد در برطرف كردن خستگي بسيار مناسب است.
11- خواب كافي
« خواب فراگيري و حافظه را تقويت مي كند»
يك خواب 8-6 ساعته معمولاً كافي است . بنابراين سعي كنيد طوري برنامه‌هاي درسي خود را تنظيم كنيد كه شبها حداقل 6 ساعت بخوابيد تا مغز شما به اندازه كافي استراحت كند . همچنين خواب نيم تا يك ساعت ( ظهرها بعد از ناهار ) بسيار مناسب است.
12- درك مطلب
« آنچه در حافظه بلندمدت باقي مي ماند ، معني مطالب است »
سعي كنيد هنگام مطالعه ، مطالب را به خوبي درك كنيد، تا بتوانيد به راحتي آنها را به خاطر بسپاريد . نكته اي كه در درك معني تأثير بسزا دارد و بازده مطالعه را بسيار افزايش مي دهد ، يادداشت برداري مطالب خوانده شده است . يادداشت برداري در افزايش ميزان يادگيري بسيار مؤثر است .
13- تشويق و پاداش
«تشويق نيروهاي ذهني و رواني را به فعاليت وا مي دارد»
14- شرطي شدن
« شرطي شدن به تمركز حواس كمك مي كند »
براي يادگيري و ايجاد تمركز حواس شرطي شدن نسبت به مكان و زمان مطالعه نقش مهم دارد . براي آنكه تمركز حواس راحت تر به دست آيد و سريعتر براي آن آماده شويد ، بايد به مكان و زمان مطالعه خود را شرطي كنيد.
15-تحرك مغزي
« هنگام مطالعه نبايد كاملاً آرام نشست »
منظور از تحرك ، حركت كردن و راه رفتن در حين مطالعه نيست و يا هدف از حركت ، فعاليت زياد بدني نيست كه در اين صورت نيز تمركز حواس مختل مي شود و ميزان يادگيري كاهش مي يابد . اصولاً بهترين وضعيت براي مطالعه ، نشستن پشت ميز است نه حركت كردن و راه رفتن . منظور از تحرك اين است كه در حين مطالعه هر چند دقيقه ، يك بار حركتي كوچك داشته باشيد تا گردش خون در مغز بهبود يابد و بهتر بتوانيد مطالب را بياموزيد . حتي با چند حركت ساده سرو بدن مي توانيد از حالت ركودي و رخوت جلوگيري كرده و با تمركز بالاتري درس بخوانيد.
16- اتاق مطالعه
« اتاق مطالعه بايد آرام باشد»
اتاق مطالعه بايد ساكت و آرام و تا حد ممكن از عكس، پوستر و اشيايي كه موجب حواس پرتي مي شوند . خالي باشد.
نور اتاق بايد كافي و مناسب باشد. بهترين نور براي مطالعه روشنايي روز است . نور بايد در سطح اتاق پخش گردد. بنابراين چراغ مطالعه براي درس خواندن مناسب نيست . نور نبايد كم باشد . اتاق مطالعه بايد از تهويه مناسبي برخوردار باشد.
در مطالعه فاصله چشم تا كتاب بايد رعايت شد و فاصله مناسب حدود 40-30 سانتي متر است .
ميز مطالعه بايد از نظر ارتفاع وسعت و رنگ مناسب باشد.
17- زمان مطالعه
واقعيت اين است كه هيچ زماني به طور دقيق و انحصاري براي مطالعه وجود ندارد .
زمان مطالعه بستگي به خودش دارد كه چه موقع از نظر جسمي و رواني آمادگي لازم را داريد .
نكته اي كه در مورد زمان مطالعه بايد رعايت كنيد استراحت چه قبل از مطالعه و چه بعد از مطالعه را بايد در نظر گرفت .
نيم ساعت مطالعه و 5 دقيقه استراحت ، روش بسيار خوبي براي مطالعه كردن است . زيرا اولاً شما آستانه يادگيري را رعايت مي كنيد و ثانياً با استراحت كوتاه ، فرصتي براي مغز در نظر مي گيريد تا به تجزيه و تحليل اطلاعات بپردازد بايد يادآور شد كه نيم ساعت مطالعه و 5 دقيقه استراحت به اين معني نيست كه دقيقاً بعد از نيم ساعت مطالعه حتماً استراحت كنيد حال اگر چند دقيقه اين طرف و آن طرف شد ، اشكالي ندارد . اما بهتر است بيش از 45 دقيقه نشود.
 پایان

گروه مشاوره اردکان

مهارتهاي مطالعه(قسمت سوم)

به نام خدا

شرايط مطالعه بهتر(2)

3- نظم و ترتيب
« اساس هر سازماني به نظم آن بستگي دارد »
رعايت نظم از شرايط مهم مطالعه به حساب مي آيد . چرا كه نظم به ايجاد تمركز حواس كمك مي كند. همچنين وقتي كه نظم بر پا شد ، يادگيري بهتر صورت مي گيرد . اگر اتاق و ميز مطالعه نامنظم باشد موجب حواس پرتي و اختلال در يادگيري مي شود . توجه داشته باشيد . هر جور كه مطالب را به حافظه بدهيد ، بر همان اساس نيز مي توانيد آنها را بازيابي كنيد .
4- حفظ آرامش
« آرامش ضمير ناخود آگاه را پويا و فعال مي كند»
درسي را كه با آرامش بخوانيد قطعاً بهتر مي توانيد بياموزيد ، براي آنكه بازده مطالعه خود را بالا ببريد ، در سخت‌ترين شرايط و حتي كوتاهترين زمان نبايد مضطرب شويد و سعي كنيد در اين مدت كوتاه با آرامش خاطر مطالعه كنيد. مطالعه بدون اضطراب و خونسردي كامل ، تاثيري بسيار مثبت در افزايش ميزان يادگيري دارد. توجه داشته باشيد كه حفظ خونسردي و آرامش ، هرگز به معناي بي خيالي و بي حالي نيست ، بلكه به معني وضعيتي هوشيار همراه تمركز حواس و بدون دلهره است . روانشناسان معتقدند كه اضطراب كم براي مطالعه و موفقيت لازم است ، زيرا شخص را به تحرك و فعاليت وا مي دارد و باعث مي شود كه به طور جدي به درس خواندن بپردازد ، اما اگر اين اضطراب از حد معمول خود خارج شود و استرس و دلهره در فرد ايجاد كند نه تنها مفيد نيست ، بلكه مانع از فعاليتهاي وي شده ، و حتي در جلسه امتحان مانع از يادآوري آموخته‌هاي شخص مي شود . نكته اي كه بايد به آن اشاره كرد اين است كه در اغلب موارد ، اضطراب ناشي از تفكرات منفي شماست . وقتي كه نسبت به امتحان تصور منفي داريد، از آوردن نمره كم مي ترسيد ، عواقب قبول نشدن را در نظر مي گيريد . در نتيجه تصورات منفي ، موجب اضطراب مي گردند و اضطراب سدي در راه كارايي حافظه مي گردد و اين عمل خود اضطراب بيشتر را به دنبال خواهد داشت و نهايتاً اينكه اين سيكل معيوب همچنان ادامه خواهد يافت .
5- استفاده صحيح از وقت 
«بنيامين فرانكلين مي گويد:پس وقت را تلف نكنيد زيرا زندگي از وقت تشكيل شده است »
استفاده صحيح از وقت و هدر ندادن آن بسيار مهم است .چرا كه زمان از دست رفته را نمي توان مجدداً باز يافت . زمان را نمي توان ذخيره كرد ، نمي توان خريد و يا فروخت و نمي توان از 24 ساعت ديگران قرض گرفت زمان سرمايه اي است كه اگر مورد استفاده قرار نگيرد ، از دست مي رود در حالي كه يك سرمايه مالي اين چنين نيست .
اگر منصف باشيم با كمي دقت و تامل در مي يابيم كه مشكل اصلي كمبود وقت نيست ، بلكه در نحوه استفاده از آن است .
6- سلامت و تندرستي
« عقل سالم در بدن سالم است »
سلامت جسمي و رواني در يادگيري تاثير بسزا دارد.
7- تغذيه مناسب
« تغذيه صحيح نقش مهمي در سلامتي دارد.»
غذا را به موقع و سر وقت بخوريد ، از خوردن غذا در ساعت‌هاي گوناگون و بدون نظم و برنامه به پرهيزيد . سعي كنيد صبحانه و ناهار و شام را در ساعات معين بخوريد . به برنامه غذايي خود نيز نظمي خاص بدهيد .
8- تنفس صحيح
« يكي از مهمترين اعمال بدن انسان ، تنفس است . »

 تنفس عميق باعث مي شود كه ما در هر نفس اكسيژن بيشتري را به شش‌هاي خود برسانيم . اين اكسيژن به سلولهاي مغزي كه خود ذخاير اكسيژن كمي دارند ، كمك مي كند تا فعاليت بيشتري داشته باشند . افزايش فعاليت اين سلولها يعني پمپاژ بيشتر يونها بين دو سري غشاء سلول به خصوص براي يون‌هاي سديم و كلسيم كه به خارج غشاء مي روند و پتاسيم و كلر كه به داخل آن مي آيند . هرگاه تغييرات غشاء نرون به نرون بعدي منتقل شود ، اين تغييرات به نوبه خود مسيرهاي جديدي براي انتقال از راه مدارهاي عصبي مي شوند و وقتي اين مسيرهاي جديد برقرار شدند ، با تفكر ما فعال مي شوند و خاطره‌ها را مجدداً توليد مي كنند . اين فرآيند كه حافظه نام دارد كاملاً به اكسيژن نياز دارد . به همين دليل است كه در هواي آلوده به دود سيگار و ساير گازهاي سمي بازده يادگيري و حافظه به شدت كاهش مي يابد. از سوي ديگر تنفس صحيح و عميق باعث مي شود كه سيستم ايمني ما فعالتر شود . بنابراين حركات عضلاني و تنفس عميق ، جريان لنفاوي را به راه مي اندازد و باعث مي شود كه گردش خون بهتر انجام شود ، خود لنف بهتر كار كند و سيستم ايمني تقويت شود.

(ادامه دارد)

تابعد